door Glenn GEERAERTS, redacteur
In zijn succesvolle boek Het verborgen leven van bomen vertelt Peter Wohlleben, de schrijvende houtvester, over bomen als sociale wezens. Bij een van zijn rondes in het bos ontdekt hij dat een bemoste steen, waar hij al zo vaak aan voorbij is gelopen, eigenlijk de knoestige stronk van een eeuwenoude beuk is. Een miezerig geval, een stompje, zonder bladeren en dus zonder overlevingskans. Zo lijkt het althans. Bij nader inzien moet dit ooit een stoere beuk zijn geweest die vier-, vijfhonderd jaar geleden werd geveld. Al die tijd hebben de bomen rondom hem via hun wortels in leven gehouden.
Zelfs de schraalste bomen worden door hun buren op de been gehouden
Dat bomen elkaar op de been houden is niet uniek, schrijft Wohlleben. Zelfs de schraalste exemplaren worden vaak door hun ‘buren’ op de been gehouden. Een indrukwekkend ondergronds netwerk van schimmeldraden en wortels zorgt ervoor dat voedingsstoffen worden uitgewisseld. In dit geval pompen de beuken al eeuwenlang een suikeroplossing naar het stronkje in hun midden, zodat het niet afsterft.
Toeval?
Gaat het niet net zo met ons geloofsleven? We maken onszelf graag wijs dat we ons christelijk geloof gerust in ons eentje kunnen belijden. Maar – en ik spreek voor mezelf – als we niet geregeld de nodige steun en bemoediging krijgen van geloofsgenoten, dreigt het soms bergaf te gaan met ons gebedsleven. Als we de kans niet grijpen om de vreugde van het Evangelie te delen, lopen we het risico dat onze wortels afsterven en ons geloof op een dood spoor belandt.
Als we de vreugde van het Evangelie niet delen, lopen we het risico dat onze wortels afsterven
Ik zie de wijsvingers van de critici nu al in de lucht gaan. Het klinkt heel mooi, dat verhaal van dat communicerende bos. Maar boomwortels groeien toch gewoon in het wilde weg? Is het niet een kwestie van toeval wanneer de wortels van de ene beuk ondergronds botsen op die van een andere, en spontaan vergroeien?
Ook Peter Wohlleben kreeg zulke vragen. Als repliek citeert hij een onderzoek van de universiteit van Turijn. Wetenschappers hebben ontdekt dat planten een onderscheid kunnen maken tussen hun eigen wortels en die van hun soortgenoten. En er is meer: dat bomen sociale wezens zijn, komt doordat ze samen sterker staan. Als de beuken uit het begin van dit artikel zich als concurrenten zouden gedragen, en elkaar dus zouden laten stikken, zou dat het hele bos kwetsbaar maken.
(lees verder onder de boom)
Ecosysteem
‘Veel bomen samen zorgen voor een ecosysteem dat extreme warmte en kou matigt, veel water opslaat en heel vochtige lucht veroorzaakt’, schrijft Wohlleben. Net in zo’n klimaat kunnen bomen eeuwenoud worden. Geven ze daarentegen niets om elkaar, dan gaat de ene boom na de andere voor de bijl en ontstaan er grote gaten in het kronendak. Dat geeft de zomerhitte en stormen dan weer vrij spel, zodat op den duur geen enkele boom nog veilig is.
Als bomen niets om elkaar geven, gaat de ene na de andere voor de bijl
Als christenen hun geloof samen beleven, dan komt dat niet alleen individuele gelovigen ten goede, maar zorgt het ervoor dat de hele gemeenschap – het ‘ecosysteem’ – levensvatbaar blijft. Het is goed daarover na te denken in het licht van het tanende parochieleven in onze streken.